KONKURSY

TEATR LALKI I AKTORA „KUBUŚ”- KONCEPCJA KONKURSOWA

1. Założenia autorskie:

DLA ZABYTKU 

Ocalić i wyeksponować wartości

DLA TEATRU

Stworzyć wysokiej klasy miejsce - dla widza i aktora

2. Rozwinięcie założeń- idea główna funkcjonalna

 

Obydwa założenia projektowe wydają się równie istotne, i obydwa też dotyczą tej samej materii- czyli kultury. Czy to kultury ewidentnie materialnej, jaką są mury zabytkowych budynków kuźni i dworu starościńskiego, czy to kultury niematerialnej, jaką stanowi historia tego miejsca i związane z nią tragiczne wydarzenia i wspomnienia, czy to wreszcie kultura częściowo oparta na materii, a częściowo jednak nieuchwytna, jak spektakl teatralny i przeżycie z nim związane.

Jeśli idzie o walory architektoniczne zabytkowych budynków, to prócz standardowych działań zalecanych przez konserwatora, projektanci uznali, że jednym z głównych elementów wartych wyeksponowania jest oś głównego wejścia i zarazem oś elewacji frontowej. Z tego powodu założono zachowanie głównego wejścia w jego historycznym miejscu. W ten sposób w koncepcji wyłoniło się foyer teatru na głównej osi wejściowej, i cały układ funkcjonalny został mu podporządkowany.

Jeśli idzie o walory historyczne, które warto wyeksponować, to mamy tu na myśli przede wszystkim graniczny mur więzienny wraz z wieżyczką i miejscem straceń. Autorzy uważali za trudny zabieg emocjonalny połączenie funkcji teatru, który kojarzy się przede wszystkim z rozrywką i pogodą ducha, z miejscem pamięci pomordowanych. Z tego też powodu w projekcie proponuje się możliwe rozdzielenie tych stref, i tak wejście oraz foyer teatru umieszczono w centrum dworu, natomiast na miejsce pamięci prowadzi osobne wejście, poprzez kuźnię, co spowoduje powolne wprowadzenie widza w nastrój zadumy.

Najgłębiej analizowaną częścią koncepcji było zlokalizowanie teatru, a przede wszystkim sceny dużej .Analizy wykazały, że dla osiągnięcia wysokiej jakości technologii sceny, najkorzystniejsze jest umieszczenie jej w nowo projektowanej przewiązce, pomiędzy zabytkami. Unika się wtedy ograniczeń konstrukcyjnych, związanych z zabytkowymi murami, kolizji z osiowym wejściem głównym, a uzyskuje się możliwość budowy bardzo wysokiego komina scenicznego, i obok obszernej kieszeni bocznej, wyposażonych we wszystkie nowoczesne urządzenia sceniczne, które ta przestrzeń może pomieścić.

 3. Rozwinięcie założeń- idea formalna.

Rozwinięcie założeń projektowych ma również miejsce w sferze formy architektonicznej.

Projektanci, w myśl założenia „ocalić i wyeksponować wartości zabytku”, przede wszystkim wzięli pod uwagę kontekst otoczenia urbanistyczno-architektonicznego. Celem wyeksponowania oryginalnego kształtu dworu jak i kuźni, zdecydowano się na wyburzenie późniejszej dobudówki i wybudowanie całkowicie nowej przewiązki pomiędzy zabytkami.

Przewiązka ta z założenia nie powinna konkurować z zabytkami, a przeciwnie, poprzez swoją prostotę i minimalizm, wydobywać ich walory.

Dodatkowym ważnym spostrzeżeniem , podczas projektowania był fakt, że zabudowa ulicy Zamkowej, a wiec dwór , kuźnia oraz całe byłe więzienie w stajniach biskupich, sprawia obecnie bardzo dość przytłaczające i ponure wrażenie. Wszystkie te budynki są bardzo ciężkie i masywne.

Wydawało się, że trudno będzie tu uzyskać odpowiedni nastrój dla teatru lalki. Należało przeanalizować, czym jest właściwie ów nastrój teatru.

Można powiedzieć , że jego cechy główne to: atmosfera tajemnicy, niespodzianki, czegoś ulotnego, nierzeczywistego, też czasami zaskakującego, wrażenie lekkości i zabawy, ale też czasem i grozy.

Takie cechy projektanci pragnęli nadać architekturze projektowanego teatru.

W związku z tym zaproponowano minimalistyczną „kostkę”, która idealnie wpisuje się w przestrzeń między budynkami, i mieści potężny komin sceniczny. Jednak na zewnątrz sprawia wrażenie lekkie, a wręcz ulotne, dzięki szklanej fasadzie, ze szkła elewacyjnego nieprzejrzystego: białego, mlecznego.

Elewacja ta wzbogacona jest w delikatne pionowe podziały, sugerujące sznurki , na których poruszają się marionetki w teatrze lalek. Ogólnie kostka przewiązki powinna sprawiać właśnie wrażenie lekkości, czegoś zabawnego, ale też tajemniczego, gdyż nie wiadomo , co kostka kryje w środku.

Dodatkowo taki materiał, stojący w całkowitej opozycji do bardzo konkretnej substancjalności sąsiadów, sprawia , że przeciwieństwa te podkreślają i wzmacniają się wzajemnie.

Teatralność” rozwiązania podkreślona będzie wieczorem, gdyż projekt przewiduje częściowe wyposażenie paneli szklanych elewacji oraz wejścia głównego w oświetlenie LED, za pomocą którego można będzie stworzyć graficzne nawiązania do loga teatru. Tutaj projektanci wyobrazili sobie tajemnicze dłonie , pociągające za te wyobrażeniowe sznurki marionetek.

Taka iluminacja stanie się zaproszeniem do świata ułudy, jaki oferuje teatr.

W zamyśle projektantów ta „lodowa kostka” jak z baśni o Królowej śniegu, przy bliskim kontakcie oferuje bogactwo kolorów i wrażeń. Dlatego też, jeśli idzie o rozwiązania wnętrza, to tutaj również konsekwentnie projekt rozwija ideę „teatralności”. W kontraście do oszczędnej kolorystycznie i chłodnej elewacji, czyli zewnętrza lodowego kryształu, foyer główne pełne jest silnych, nasyconych kolorów. Powtarza się tam motyw sznurków marionetki w postaci cięgien stalowych. Wrażenie ciepła i przytulności wzrasta i osiąga swój szczyt na dużej i małej sali teatralnej.

Przy tym układ foyer szanuje zasadę osiowości i symetrii, historycznie właściwą dla tego budynku.

 4. Układ funkcjonalny teatru

 Jak zostało wcześniej powiedziane główny układ funkcjonalny teatru został podporządkowany idei uszanowania osiowości dworu i rozdzieleniu funkcji miejsca pamięci od funkcji rozrywkowej. W całym obiekcie wyróżnić można kilka stref.

Centralnie znajduje się wejście główne, które otwiera się na foyer- strefę widza. We foyer znajdują się lady kasowe, recepcja. Schodami po prawej stronie, na poziom niższy, udajemy się do szatni, i tam też znajdują się wejścia na dużą sale teatralną. Na tym samym poziomie umieszczono również toalety.

Po stronie lewej znajdują się wejścia na małą mobilną salę teatralną.

Sala ta posiada składaną widownię oraz rozsuwane ściany, pozwalające na organizację różnego rodzaju eventów w połączeniu z przestrzenią foyer.

Cała przestrzeń foyer jest otwarta przesz wszystkie kondygnacje aż do dachu i okolona reprezentacyjną klatką schodową.

Schody, a także przeszklona winda, prowadzą na balkon dużej sali oraz na piętro, gdzie znajduje się kawiarnia.

Najwyższą kondygnację zajmuje administracja teatru .

Prawe skrzydło dworu, zakończone nowoprojektowaną przewiązką, zajmuje widownia i scena dużej sali. Pod widownią mieści się przestrzeń wentylacyjna.

Na balkonie znajduje się reżyserka dźwięku i oświetlenia, nad balkonem i nad widownią znajdują się kładki techniczne do obsługi oświetlenia. Powyżej stropu widowni znajdują się pomieszczenia wentylatorni. Po obydwu stronach widowni również ukryto dwie kładki techniczne, w tym jedną posiadającą wyjście na zewnątrz budynku.

W przewiązce zaprojektowano komin sceniczny, z ruchomym portalem i wieżami portalowymi, z kładkami technicznymi ma dwóch poziomach powyżej sceny. W pomieszczeniu bocznym od strony wschodniej zespołu zaprojektowano kieszeń sceniczną boczną, gdzie na najwyższej kondygnacji umieszczono motor room. Kieszeń sceniczna boczna wyposażona jest w windę towarową obsługującą wszystkie kondygnacje, w tym podscenie, magazyny itp. Założono, że dla transportu sprzętu, dekoracji teatru konieczny będzie podjazd gospodarczy do tej windy od strony wschodniej, od strony obecnego parkingu, spoza terenu zagospodarowania.

Kolejną niezmiernie ważną strefą dla funkcjonowania teatru jest strefa aktora. Dla aktorów przeznaczono całą kondygnację dawnej kuźni, z osobnym wejściem i klatką schodową. Tam znajdują się garderoby, toalety, fryzjer, pokoje przygotowawcze i wypoczynkowe. Nad kieszenią boczną zmieszczono salę prób.

Szczególnie udanym rozwiązaniem jest tajny korytarz, przeznaczony dla aktorów i obsługi technicznej, łączący garderoby, dużą scenę, technologię sceny, z małą sceną po drugiej stronie budynku.

 Ponadto na najniższej kondygnacji kuźni umieszczono magazyny, a na poddaszu wszelkiego rodzaju pracownie rzemieślnicze i artystyczne.

 W ostatnim segmencie zespołu, najbardziej od strony południowej, znajduje się specjalnie zaprojektowane przejście do miejsca pamięci, zorganizowanego na tyłach więzienia, w sąsiedztwie wieżyczki więziennej. Projektanci zaproponowali, choć nie ma takiej pozycji w programie, aby ostatnie pomieszczenia piwnic kuźni, z zabytkowymi sklepieniami, przeznaczyć na cele muzealne, związane z tym miejscem pamięci- gdyż mury te noszą w sobie bardzo wiele wspomnień związanych z tragicznymi wydarzeniami które się tam rozegrały.

Podsumowując, wszystkie pozycje programu funkcjonalnego znalazły miejsce w projekcie, być może teatr będzie potrzebował jeszcze dodatkowej powierzchni magazynowej, którą można by zlokalizować w innym pobliskim budynku.